Gezamenlijke onderzoeksagenda KWR, STOWA, RIONED, TU Delft en Waternet voor 2012
KWR Watercycle Research Institute, de TU Delft, STOWA, Stichting RIONED en Waternet hebben dit jaar een gezamenlijke onderzoeksagenda voor de watercyclus. De afstemming op landelijk niveau gebeurt voor de eerste keer. Het is de reactie op de oproep in het Bestuursakkoord Water richting kennisinstituten voor de waterketen en het stedelijk waterbeheer om toe te werken naar zo'n gezamenlijke kennisagenda.
Knapen: "Watervoorziening in Benin stapje voor stapje verbeteren"
Mariken Stolk en Johannes Odé - Begin januari maakte staatssecretaris Ben Knapen (Buitenlandse Zaken) bekend dat hij het budget voor waterprogramma's in ontwikkelingslanden wil verhogenn van 156 miljoen euro in 2011 naar 254 miljoen euro in 2015. Kort daarna bracht hij een bezoek aan waterprojecten in Ghana en Benin (West Afrika). In Benin sprak H2O met Knapen over het accent op water in ontwikkelingssamenwerking.
Erik Querner en Cees Kwakernaak - In Noord-Nederland steeg door hevige regenval het waterpeil in de boezem sinds de jaarwisseling enorm. Een belemmerende factor was dat dit overtollige water nauwelijks op zee geloosd kon worden vanwege de aanhoudende harde tot stormachtige noordwestenwind en daardoor zeer hoge waterstanden in de Waddenzee. De inzet van bergingsgebieden moest de extreem hoge waterstanden verlagen. Het is de allereerste keer dat de noordelijke waterschappen met succes gebruik maakten van deze voorzieningen. Erik Querner en Cees Kwakernaak pleiten voor het bovenstrooms vasthouden van water, waarmee overlast te vermijden is.
Frankrijk en Nederland wisselen KRW-ervaringen uit
Michaël Bentvelsen en Leo Santbergen - Een kleine delegatie uit de Nederlandse waterwereld bezocht afgelopen november het ministerie van ecologie en duurzame ontwikkeling in Parijs. Doel van de informele bijeenkomst was het uitwisselen van ervaringen met de implementatie van de Kaderrichtlijn Water, met speciale aandacht voor de milieudoelstellingen. Van Franse zijde waren circa 15 mensen aanwezig, zowel van het ministerie als van een aantal regionale waterautoriteiten (Agences de l'Eau). Van Nederlandse kant namen het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de Unie van Waterschappen, de waterschappen Roer en Overmaas en Brabantse Delta en het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden deel.
Nieuw watertransportsysteem vanuit spaarbekkens Biesbosch werkt goed
Leon Mecksenaar, Jo Arens, Ed Holierhoek en Emir Arpazic - Het afgelopen jaar vergrootte 130 kilometer lange watertransportsysteem vanuit de spaarbekkens in de Brabantse Biesbosch blijkt in de praktijk grotendeels te werken zoals de ontwerpers voor ogen hadden. De vernieuwende combinatie van hydraulische computermodellen en meet- en regeltechniek resulteerden in een stabiel systeem met voordelen voor de beheerder én de afnemers. Evides legde extra parallelle leidingen aan om de capaciteit en de leveringszekerheid van het transportsysteem te vergroten.
Optimalisatie van boezemkades en watersysteem Hollands Noorderkwartier
Maarten Poort, Miriam Duijkers en Doeke Kampman - De waterschappen toetsen in hoeverre hun boezemkades aan de normen voldoen en stellen maatregelen op om de 'falende keringen' te verbeteren. Wanneer boezemkades niet aan de normen voldoen, wordt vaak uitsluitend gedacht aan kadeverbeteringen. Er kan effectiever en goedkoper aan de normen worden voldaan door niet alleen kades op te knappen maar ook het watersysteem. Zo kan een kering op norm gebracht worden door een verlaging van de maximale waterstanden in de boezem.
Miriam Duikers, Olga Pleumeekers en Peter Hollanders - De normering van boezemkades heeft betrekking op de kans op schade als gevolg van een doorbraak van een boezemkade. Met vernieuwde basisgegevens, technologieën en simulaties kan men de normering van boezemkades gedetailleerder uitvoeren. Zo is de norm nu per kadevak in plaats van per polder of kilometer boezemkade vast te stellen. Door op een dergelijke resolutie te normeren, kan in de toetsing worden bepaald welke delen van de boezemkade werkelijk falen en kunnen gericht maatregelen worden genomen. Dit bevordert de effectieve en kostenefficiënte handhaving van de norm voor boezemkades. In dit artikel staat een praktijkstudie in de Plaspoel- en Schaapweipolder (in het beheergebied van Delfland) centraal.
Inventarisatie gebruik en risico's bestrijdingsmiddelen in Noordoost-Nederland
Cors van den Brink, Carolien Steinweg, Willem Jan Zaadnoordijk en Anton Dries - De aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen in grond- en oppervlaktewater vormt een bedreiging voor de duurzaamheid van de drinkwatervoorziening en kan een bedreiging vormen voor het realiseren van de KRW-doelstellingen. Op initiatief van de provincies Drenthe, Overijssel, Groningen en Fryslân, en samen met de aldaar werkzame waterschappen en waterleiding-bedrijven, zijn gebruik en risico's van bestrijdingsmiddelen geïnventariseerd. Hiermee sluit dit onderzoek aan op lopende initiatieven in Noordoost-Nederland, zoals de projecten 'Schone Bron Drentsche Aa', 'Bezem door de middelenkast', 'Aanpak diffuse bronnen' en de stimuleringsprojecten binnen grondwaterbeschermingsgebieden (bijvoorbeeld resultaatbeloning voor vermindering milieubelasting en het gebruik van een sleepdoek om drift te verminderen).
Detectie van grote modderkruipers met behulp van Environmental DNA
Jelger Herder, Alice Valentini en Jan Kranenborg - In oktober 2008 presenteerde een Franse onderzoeksgroep de ontdekking van Environmental DNA (afgekort eDNA): een nieuwe inventarisatiemethode gebaseerd op de detectie van DNA dat soorten die in het water leven, achterlaten. Door watermonsters te analyseren op de aanwezigheid van DNA is het voorkomen van soorten vast te stellen. RAVON zag in de methode een grote potentie voor het inventariseren van lastig te detecteren soorten. Vorig jaar voerde de stichting voor onderzoek naar reptielen, amfibieën en vissen samen met de Franse partnerorganisatie Spygen een succesvolle pilot uit voor het gebruik van eDNA voor het detecteren van grote modderkruipers. Op zeven van de acht locaties werden die met behulp van eDNA aangetoond (trefkans 87,5 procent). Environmental DNA blijkt betrouwbaarder en nauwkeuriger dan traditionele methoden en bovendien kostenefficiënter.
Evaluatie KRW-maatlatten en afleiding ecologische doelen
Reijer Hoijtink, Niels Evers, Leon van Kouwen en Eddy Lammens - De afgelopen jaren hebben de waterbeheerders ecologische doelstellingen afgeleid voor de waterlichamen in hun beheergebied. Hierbij hielden ze rekening met de omkeerbaarheid van ingrepen uit het verleden en mogelijke maatregelen. Met maatlatten beoordeelden ze hoe de huidige toestand zich verhoudt tot deze doelen. Om het 'gat' daartussen te overbruggen, zijn maatregelpakketten samengesteld die voor 2015 moeten worden uitgevoerd. De opgedane ervaring is goed te benutten voor de actualisering van de stroomgebiedbeheerplannen in 2015. Daarom evalueerde een consortium van Arcadis, Royal Haskoning en Deltares, onder regie van de Werkgroep Ecologische Maatlatten, de KRW-maatlatten en doelafleiding en identificeerde waar nodig voorstellen tot verbetering
Rennie Neef, Hans van Fulpen en Astrid van de Ven - Voor de rwzi Amsterdam West is de logistiek van de slibstromen gemodelleerd om te komen tot een optimale benutting van de gisting. Het model omvat de interne slibproductie en de aanvoer van extern slib via de Centrale Slibontvangst Inrichting naar de gisting. Het resultaat is dat niet langer gestuurd moet worden op een minimale verblijftijd van het slib in de gisting, maar dat de aanvoer afgevlakt moet worden. Pieken in de aanvoer hebben namelijk een groter negatief eff ect dan een slibverblijftijd van 18,5 in plaats van 20 dagen. Dit in combinatie met het verhogen van het gehalte droge stof van het slib zal er toe leiden dat een stabieler gistingsproces ontstaat dat resulteert in een hogere biogasproductie en een betere energiehuishouding van de rwzi.
Waterchemie voor drinkwater modelleren met PHREEQC
Peter de Moel, Hans van Dijk en Walter van der Meer - Voor geohydrochemici is PHREEQC de defacto standaard als het gaat om geochemische berekeningen. Hiermee kan de waterkwaliteit van grondwater op wetenschappelijke basis gemodelleerd worden. In PHREEQC zijn alle relevante chemische evenwichten en reacties opgenomen. Buiten de geochemie is PHREEQC geheel onbekend. Uit recente afstudeeropdrachten blijkt dat PHREEQC ook uitstekend toepasbaar is voor de chemie van drinkwater en voor processen bij de drinkwaterproduktie. Daarom is een onderwijsmodule voor drink-en afvalwatertoepassingen ontwikkeld. Het eerste deel hiervan is beschikbaar via het OpenCourseWare-programma van de TU Delft.
